Regres ubezpieczeniowy – na czym polega i jak działa?

25 lipca 2022

Nawet jeśli wykupiłeś OC, czyli ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej, może wydarzyć się tak, że ubezpieczyciel zwróci się do ciebie o zwrot kosztów za spowodowany wypadek. Mówi się wtedy o regresie. Ubezpieczyciel ma prawo wysunąć takie żądanie, ale tylko w ściśle określonych przypadkach. Czym dokładnie jest regres ubezpieczeniowy i kiedy może grozić sprawcy? 

Regres ubezpieczeniowy – co to jest? 

Polisa ubezpieczeniowa OC jest w Polsce obowiązkowa i obejmuje każdego właściciela pojazdu. Chroni ona zarówno poszkodowanego, jak i sprawcę zdarzenia drogowego. Dzięki niej kierowca, który spowodował wypadek nie ponosi odpowiedzialności finansowej za wyrządzoną szkodę, a osoba poszkodowana szybko dostaje pieniądze na naprawę auta. Ubezpieczyciel może „ukarać” sprawcę obniżeniem zniżek OC w kolejnych latach, natomiast w obliczu zdarzenia drogowego nie nakłada na sprawcę żadnych kosztów naprawy samochodu czy leczenia poszkodowanych. To obowiązkowe ubezpieczenie ma zastosowanie w większości przypadków – niezależnie od tego czy to drobna stłuczka czy poważne zderzenie. Nie zwalnia ono jednak kierowców z rozwagi i myślenia podczas prowadzenia auta. 

Jest kilka sytuacji, w których towarzystwo ubezpieczeniowe może żądać od sprawcy wypadku zwrotu wypłaconej kwoty. Ma do tego prawo, gdy: 

  • sprawca wszedł w posiadanie pojazdu w drodze przestępstwa, 
  • sprawca nie miał uprawnień do kierowania pojazdem, 
  • sprawca był pod wpływem alkoholu lub środków odurzających, 
  • sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia, 
  • sprawca wyrządził szkodę umyślnie. 

W każdym z tych przypadków towarzystwo ubezpieczeniowe ma prawo żądać od sprawcy odzyskania pieniędzy wypłaconych w ramach ubezpieczenia. To roszczenie nazywa się właśnie regresem ubezpieczeniowym OC. Nie jest to wymysł towarzystw ubezpieczeniowych, ale przepis, który reguluje art. 43 Ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. 

Na szczęście nie zawsze ubezpieczyciel będzie żądał zwrotu całej kwoty ubezpieczenia. Zdarza się, że jedynie ograniczy wypłatę odszkodowania z OC lub poprosi sprawcę o zwrot części poniesionych kosztów. Może to mieć miejsce w następujących przypadkach: 

  • gdy sprawca zapewni bezpieczeństwo w miejscu zdarzenia, wezwie pomoc albo sam jej udzieli, 
  • gdy sprawca poprzez swoje działanie zapobiegnie większym rozmiarom szkody, 
  • gdy sprawca zawiadomi Policję o wypadku. 

Regres OC obowiązuje w ściśle określonych przypadkach. Ubezpieczyciel nie może żądać od kierowcy zwrotu wypłaconego ubezpieczenia w inny sposób niż pieniężny. Dodatkowo, regres dotyczy wyłącznie osoby, która brała udział w wypadku. W przypadku śmierci poszkodowanego, nie przechodzi na jego spadkobierców.  

Jak ustrzec się przed regresem ubezpieczeniowym? 

Regres ma zastosowanie tylko w określonych przypadkach. Występuje wtedy, gdy kierowca złamie prawo albo zachowa się w sposób jednoznacznie nieodpowiedzialny. Jak zatem ustrzec się przed nim, nawet w sytuacji dużego stresu, takiej jak wypadek? 

  • Nie uciekaj z miejsca zdarzenia, niezależnie od rozmiarów wyrządzonej szkody. Jeśli porysowałeś komuś samochód, a właściciela nie ma obok – zostaw kartkę ze swoim numerem telefonu albo innym kontaktem.  
  • Udziel pomocy wszystkim poszkodowanym – jeśli jesteś w stanie. Zabezpiecz także ich mienie, aby nie uległo uszkodzeniu. Pamiętaj, że jedną z form pomocy jest wezwanie na miejsce zdarzenia odpowiednich służb. 

Aby zapobiec sytuacjom, których następstwem może być regres ubezpieczeniowy, pamiętaj o dwóch ważnych kwestiach. 

  • Nie wsiadaj do samochodu pod wpływem alkoholu czy substancji odurzających. Wykrycie tego typu środków nigdy nie jest traktowane łagodnie. 
  • Kupując auto, zawsze upewnij się, że pochodzi z legalnego źródła. Ubezpieczyciel może bowiem zażądać zwrotu rekompensaty, gdy okaże się, że prowadzony przez ciebie samochód pochodził np. z kradzieży. 

Dochodzenie w sprawie wypadku potrafi najczęściej doprowadzić do stwierdzenia, czy sprawca celowo wyrządził szkodę albo czy miał możliwość udzielenia pomocy. Dlatego nawet, gdy jesteś zdenerwowany wypadkiem, który spowodowałeś – zachowaj zimną krew i postępuj odpowiedzialnie. 

Rodzaje regresu ubezpieczeniowego  

Regres ubezpieczeniowy może mieć dwie postaci: typowy i nietypowy. Regres typowy, nazywany właściwym polega na tym, że ubezpieczyciel wstępuje w prawa przysługujące osobie poszkodowanej. Oznacza to, że firma ubezpieczeniowa z dniem wypłaty odszkodowania przejmuje roszczenie ubezpieczającego przeciwko osobie trzeciej, która jest odpowiedzialna za szkodę. Podstawą prawną regresu typowego jest art. 828 kodeksu cywilnego. 

Drugi rodzaj to regres nietypowy, nazywany również niewłaściwym. To właśnie ten typ  interesuje kierowców, gdyż występuje w przypadku obowiązkowego OC. Polega on na tym, że po wypłacie odszkodowania osobie poszkodowanej (osobie trzeciej, która nie jest stroną umowy ubezpieczenia), firma ubezpieczeniowa zwraca się z regresem do swojego klienta. W praktyce oznacza to, że poszkodowani dostają pieniądze, aby jak najszybciej pokryć koszty naprawy auta czy leczenia, a dopiero później ubezpieczyciel rozpoczyna ubieganie się o zwrot pieniędzy od sprawcy. 

Regres ubezpieczeniowy w przypadku braku OC 

Regres ubezpieczeniowy OC może wystąpić również, jeśli właściciel pojazdu nie ma polisy OC. Jest ona obowiązkowa, ale zdarzają się przypadki kierowców, którzy spóźniają się z opłaceniem corocznej składki. Jak wygląda wtedy procedura? W takiej sytuacji poszkodowany może zwrócić się do dowolnego towarzystwa ubezpieczeniowego. Tam zostanie zebrana dokumentacja dotycząca zdarzenia, a następnie przekazana do Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego. Zadaniem tego funduszu jest wypłacenie odszkodowania poszkodowanym, a następnie zwrócenie się z roszczeniem o zwrot pieniędzy do sprawcy. UFG pilnuje, by każdy kierowca zawierał coroczną polisę OC, ponieważ kwoty, które w razie wypadku trzeba zapłacić są niebagatelne. W przypadku ciężkich obrażeń ciała czy śmierci poszkodowanego mogą sięgać setek tysięcy złotych.  

Regres ubezpieczeniowy – przedawnienie 

Według art.118 kodeksu cywilnego, regres typowy przedawnia się po 3 latach od zdarzenia. Sprawa jest bardziej złożona w przypadku regresu nietypowego, czyli tego dotyczącego ubezpieczenia OC. Zwyczajowo także przyjmuje się, że przedawnienie następuje po 3 latach, natomiast oceny co do tego nie są jednoznaczne i mają związek z tym, czy roszczenie wynika z umowy ubezpieczenia. Jeśli sprawca nie miał wykupionej polisy OC, zastosowanie ma art. 110 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. Regres przedawnia się na podobnych zasadach, co u kierowców, którzy mają wykupioną polisę. Na podstawie art. 110 ust. 4 przyjmuje się, że roszczenia przedawniają się w terminach wskazanych w kodeksie cywilnym, nie wcześniej jednak niż po 3 latach.  

Regres OC – czy można się odwołać? 

Jeśli ubezpieczyciel żąda od ciebie zwrotu pieniędzy z ubezpieczenia nie znaczy to, że sprawa jest beznadziejna. Możesz bowiem odwołać się od regresu ubezpieczeniowego. Tym bardziej, że towarzystwa ubezpieczeniowe też popełniają błędy i może zdarzyć im się zła interpretacja wydarzenia. Jeśli dostaniesz pismo, a zdarzenie wyglądało z twojej perspektywy inaczej niż jest to w nim opisane, przygotuj swoją wersję i przedstaw firmie ubezpieczeniowej. Zdarza się, że takie odwołania są akceptowane i sprawca nie musi zwracać pieniędzy. 

Gdy dostaniesz wezwanie do zapłaty masz 30 dni, by zapłacić albo odwołać się od decyzji. Możesz wnioskować o: 

  • całkowite umorzenie nałożonej opłaty (rezygnację z roszczenia ubezpieczyciela wobec ciebie), 
  • częściowe umorzenie, czyli zwrot jedynie części rekompensaty, 
  • rozłożenie należności na raty, 
  • odroczenie, czyli przesunięcie terminu spłaty. 

Wymienionej wyżej punkty mają szczególne zastosowanie w przypadku osób o trudnej sytuacji materialnej albo życiowej. Jeśli nie masz wystarczająco dużego dochodu, aby spłacić należność, nieruchomości czy wartościowego mienia, firma może zrezygnować z roszczenia wobec ciebie. Podobnie jest w przypadku osób, które przewlekle chorują czy mają na utrzymaniu osoby z niepełnosprawnościami.